The Dissident (2020), yönetmen Bryan Fogel'in imzasını taşıyan, Suudi gazeteci Jamal Khashoggi'nin 2018'deki öldürülüşünü detaylandıran bir belgeseldir. Film, Khashoggi'nin cinayetinin ardındaki gizemli süreçleri, suçu işleyenlerin izlerini ve Suudi Arabistan hükümetinin uluslararası alandaki suçluluğunu gözler önüne serer. Hem gazetecilik hem de aktivizm anlamında önemli bir yapıt olarak kabul edilen bu belgesel, uluslararası politikada etkisi olan bir cinayeti anlatırken, aynı zamanda ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü gibi evrensel değerleri de vurgular.
Konusu
Film, Khashoggi'nin, Suudi Arabistan'da verdiği mücadeleyi ve sonunda nasıl hedef haline geldiğini anlatır. Khashoggi, Suudi hükümetine karşı eleştirilerini sürdürürken, Suudi Arabistan'ın baskıcı yönetimine karşı çıkan bir başka dissident olan Omar Abdulaziz ile işbirliği yapmıştır. Suudi hükümeti, Khashoggi'nin eleştirilerine ve özellikle sosyal medyada yaptığı paylaşımlarına karşı harekete geçmiştir. Khashoggi, 2018'de İstanbul'daki Suudi Konsolosluğu'nda öldürülmüş ve bu cinayet, dünya çapında büyük bir tepki uyandırmıştır.
Film, Khashoggi'nin öldürülmesinin ardındaki detayları takip eder. Özel güvenlik kameraları görüntüleri, cinayetin işlemeyişine dair kanıtlar ve resmi görüşmelerin aktarıldığı ses kayıtları, bu cinayet hakkında neredeyse her şeyi açığa çıkarır. Bu dramatik anlatım, insanlık dışı detaylarıyla izleyiciyi sarsar ve aynı zamanda gazetecilikle ilgili derin soruları gündeme getirir.
Suudi Arabistan hükümetinin bu olayla ilişkili olduğu net bir şekilde ortaya konmuştur. Özellikle Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın, Khashoggi'nin öldürülmesinin ardındaki isim olduğuna dair güçlü kanıtlar sunulmuştur. Fogel'in belgeseli, cinayetin devlet desteğiyle gerçekleştirildiğini ve dünya çapında geniş bir yalanlar ağı kurulduğunu gösterir.
Belgesel, Khashoggi'nin ölümünden sonra geride kalanlar, ailesi ve müttefikleri tarafından verilen mücadeleleri de belgeliyor. Khashoggi'nin nişanlısı Hatice Cengiz'in yaşadığı travmalar ve Khashoggi'nin anısını yaşatmaya çalışan insanların çabaları filme derin bir insani boyut katar. Bu belgesel, aynı zamanda Suudi rejiminin özgür düşünceye ve basına karşı gösterdiği nefreti ve dünya kamuoyuna verdiği mesajı gözler önüne serer.
Fogel, bu belgeselde sadece bir cinayeti değil, özgürlük mücadelesini ve gazeteciliğin gücünü de anlatır. Bu olayın ardından çıkan uluslararası diplomatik krizler ve Suudi Arabistan’ın dış dünyada aldığı reaksiyonlar, filmde geniş bir şekilde ele alınmıştır.
Tematik Çözümleme
- Basın Özgürlüğü: The Dissident, basın özgürlüğünün korunması gerekliliğine dair güçlü bir mesaj verir. Film, özgür basının, otoriter rejimlerin ve diktatörlüklerin karşısında nasıl bir engel oluşturduğunu vurgular
- Diktatörlük ve Otokrasi: Suudi Arabistan'daki otokratik rejimin baskıcı doğası, film boyunca sıkça işlenen bir tema olmuştur. Khashoggi’nin öldürülmesi, rejimin güç kazanma adına nasıl her türlü muhalif görüşü hedef aldığını gözler önüne serer
- Uluslararası Politika ve İkili İlişkiler: Filmde, Suudi Arabistan'ın dünya ile olan ilişkilerinin ne kadar etkilendiği ve nasıl manipüle edildiği de gösterilir. Özellikle ABD’nin Suudi yönetimine karşı aldığı tutum, belgeselin kritik bir noktasını oluşturur
- Çevrimiçi Aktivizm: Omar Abdulaziz’in çevrimiçi mücadeleleri, Khashoggi'nin de içinde olduğu dijital dünyanın gücünü vurgular. Film, sosyal medya ve dijital platformların, hükümetler üzerindeki baskıyı arttıran önemli araçlar olduğunu gösterir
- Özgürlük ve Adalet Arayışı: Khashoggi’nin öldürülmesinin ardından devam eden davalar ve uluslararası baskılar, adaletin ne kadar zor kazanıldığını gösterir. Film, devletlerin, kişisel çıkarlarını korumak için nasıl adaletin önünde engel teşkil ettiğini eleştirir
- Aile ve Kişisel Kaybın İfadesi: Khashoggi'nin nişanlısı Hatice Cengiz’in acısı ve Khashoggi'nin ailesinin yaşadığı travmalar, filmin insani boyutunu oluşturur. Bu da filmde önemli bir tema olan "insan onuru"nu vurgular
- Manipülasyon ve Propaganda: Suudi hükümetinin olayla ilgili medyada nasıl manipülasyon yapmaya çalıştığı, filmde önemli bir şekilde işlenir
- Cinayet ve Suçluluk: Khashoggi’nin ölümüne dair yapılan derinlemesine analizler, suçluların ve işbirlikçilerinin izini sürer. Bu, filmde işlenen en dramatik temalardan biridir
- Hikayenin Evrenselliği: Khashoggi’nin hikayesinin sadece bir gazeteciye değil, tüm muhaliflere yönelik olduğunu gösteren evrensel bir temadır. Bu tema, tüm diktatörlüklere karşı bir uyarıdır
- Sosyal Adaletin Savunulması: Film, suçluların cezalandırılması ve adaletin sağlanması konusunda verdiği mücadeleleri savunur. Bu, Khashoggi'nin ölümünün sonrasında gelişen toplumsal ve uluslararası tepkiyi de kapsar
Soundtrack ve Box Office Bilgisi
The Dissident filmi, etkileyici bir müzikle desteklenmiştir. Adam Peters’in müzikleri, filmdeki dramatik anları ve gerilimli anları daha da yoğunlaştıran bir atmosfer yaratır. Bu müzik, film boyunca izleyiciye derin duygusal yankılar bırakan bir yapıya sahiptir.
Box office açısından, The Dissident dünya çapında sınırlı bir vizyona girmiştir. Ancak, uluslararası alanda büyük ilgi görmüş ve eleştirmenlerden olumlu geri dönüşler almıştır. Film, Sundance Film Festivali'ndeki gösterimi sonrasında büyük ses getirmiştir ve daha sonra Amazon Prime Video gibi platformlarda da izlenebilmiştir
Ödüller ve Eleştiriler
Film, birçok ödüle aday gösterilmiş ve birkaç ödül kazanmıştır. The Dissident, 2021 Cinema for Peace ödüllerinde "Adalet Ödülü"nü kazanmış ve aynı yıl Dublin Uluslararası Film Festivali'nde de "İnsan Hakları Film Ödülü"ne layık görülmüştür. Ayrıca, Writers Guild of America tarafından "En İyi Belgesel Senaryosu" ödülüne de layık görülmüştür
Eleştirmenler, belgeselin derinlemesine araştırma yaparak cinayeti çok katmanlı bir şekilde ele almasını takdir etmiştir. RogerEbert.com'da yer alan incelemede, The Dissident’in "bir aktivizm parçası olarak güçlü bir sinema örneği" olduğu belirtilmiştir
The Dissident, sadece bir gazetecinin trajik ölümünü anlatmakla kalmaz; aynı zamanda bir rejimin otoriter yapısını, basına karşı olan nefreti ve dünya üzerindeki gücünü sorgular. Bryan Fogel’in yönetmenliğinde, cinayetin ardındaki hikaye, insanlık onuru, adalet ve özgürlük mücadelesi üzerine derin bir bakış açısı sunar. Bu film, hem sinematik hem de toplumsal olarak büyük bir önem taşır ve izleyicileri düşündürmeye devam eder.
