Lanetliler - The Damned (1969)

Luchino Visconti’nin yönettiği The Damned (La Caduta Degli Dei), Nazi Almanyası’nın yükselişi sırasında Essenbeck ailesinin yozlaşma ve düşüşünü konu alan bir tarihsel melodramdır. Dirk Bogarde, Ingrid Thulin, Helmut Berger, ve Charlotte Rampling gibi güçlü oyuncuların yer aldığı film, aile içindeki entrika, ahlaki çöküş ve güç mücadelelerini Nazizm’in yükselişiyle paralel bir şekilde işler. Bu eser, Visconti’nin **"Alman Üçlemesi"**nin (diğer filmleri Death in Venice ve Ludwig) ilk bölümüdür.

 Konu Özeti

Film, Essenbeck ailesinin başında olduğu bir çelik imparatorluğunun hikayesini anlatır. Ailenin lideri Joachim von Essenbeck, Hitler rejiminin ilk yıllarında kontrolünü korumaya çalışır. Ancak aile üyeleri, şirket üzerindeki kontrolü ele geçirmek için birbirine düşer.

1. Güç Mücadelesi ve İhanetler:
   Joachim’in öldürülmesiyle başlayan güç mücadelesinde, ailenin farklı üyeleri, Nazi partisi ve SS’in manipülasyonuna maruz kalır. Martin von Essenbeck (Helmut Berger), annesi Sophie’nin (Ingrid Thulin) desteğiyle güç kazansa da, annesi ve sevgilisi Friedrich’i trajik bir sona sürükler.

2. Nazi Rejimiyle İşbirliği:
   Ailenin üyeleri, ekonomik çıkarlar uğruna Nazi rejimiyle işbirliği yapar. Bu süreç, bireylerin ahlaki çöküşünü ve ideolojik manipülasyonu vurgular. Özellikle "Uzun Bıçaklar Gecesi" sahnesi, rejimin acımasızlığını çarpıcı bir şekilde gösterir.

3. Trajik Son:
   Martin, annesine yönelik sapkın bir saldırı gerçekleştirdikten sonra onu ve sevgilisi Friedrich’i ölüme sürükler. Essenbeck ailesi, Nazi rejiminin tam kontrolü altına girerken, Martin Nazi selamıyla yeni düzenin bir parçası olur.

Tematik Çözümleme

1. Güç ve Çürüme

   • Anahtar Kelimeler: iktidar, yozlaşma, entrika
     Film, iktidarın ahlaki çöküşe yol açan doğasını işler. Essenbeck ailesinin yozlaşması, Nazi rejiminin yükselişiyle paralel bir şekilde aktarılır.

2. Aile ve İhanet

   • Anahtar Kelimeler: aile bağları, ihanet, yozlaşma
     Aile içindeki entrikalar, güvensizlik ve ihanetin toplumsal düzeydeki yansımalarını temsil eder.

3. Cinsellik ve Sapkınlık

   • Anahtar Kelimeler: sapkınlık, bastırılmış arzu, toplumsal tabular
     Visconti, ensest, tecavüz ve pedofili gibi temalarla cinselliğin tabu yönlerini ve bu temaların faşist rejimlerdeki rolünü araştırır.

4. Faşizm ve Manipülasyon

   • Anahtar Kelimeler: ideolojik baskı, manipülasyon, totalitarizm
     Film, Nazizm’in bireyler üzerindeki manipülatif gücünü ve bireylerin bunu kişisel kazanç için nasıl kullandığını ele alır.

5. Görsel Estetik ve Alegori

   • Anahtar Kelimeler: stilize görsellik, sembolizm, tarihsel alegori
     Görsellik, faşist ideolojinin aşırılıklarını ve insanlık dışı yönlerini sembolize eden unsurlarla doludur.

Box Office ve Soundtrack

• Müzik: Maurice Jarre tarafından bestelenen film müziği, hikayenin trajik ve çarpıcı doğasını pekiştirir.
• Gişe: Film, Avrupa’da geniş ilgi görmüş olsa da, ABD’de tartışmalı temaları nedeniyle daha sınırlı bir gişe başarısı elde etti.

Ödüller ve Eleştiriler

Ödüller:

• 1970 Akademi Ödülleri’nde En İyi Kostüm Tasarımı dalında adaylık aldı.
• Visconti, filmin çarpıcı anlatımı ve görselliğiyle çeşitli festivallerde övgü aldı.

Eleştiriler:

• Pozitif: Eleştirmenler, Visconti’nin cüretkar anlatımını ve Helmut Berger’in performansını övdü. Film, faşizmin psikolojik etkilerini derinlemesine ele aldığı için takdir topladı.
• Negatif: Aşırı cinsellik ve şiddet içeren sahneler, bazı izleyiciler ve eleştirmenler tarafından rahatsız edici bulundu.

İzleyici Yorumları:

• İzleyiciler, filmin cesur temalarını ve Visconti’nin sanatsal vizyonunu etkileyici buldu. Ancak, ağır temposu ve aşırı içerikleri bazıları için yorucu bulundu.

Filmi İzlemek İçin Nedenler

1. Luchino Visconti’nin Sinematik Ustalığı
   Yönetmenin görsellik ve anlatım konusundaki yetkinliği, filmi sinema tarihinde eşsiz bir konuma yerleştirir.

2. Faşizm ve Ahlaki Çöküş Üzerine Derinlemesine Bir İnceleme
   Film, bireysel ve toplumsal yozlaşmayı etkileyici bir şekilde işler.

3. Helmut Berger’in İkonik Performansı
   Martin karakteri, sinema tarihindeki en karmaşık ve çarpıcı karakterlerden biri olarak kabul edilir.

4. Sanatsal ve Tarihsel Derinlik
   Film, sanatsal bir başyapıt olmasının yanı sıra tarihsel olayları alegorik bir dille ele alır.

The Damned (1969), faşizm, ahlaki çöküş ve insan doğasının karanlık yönlerini ele alan cesur ve etkileyici bir başyapıttır. Luchino Visconti’nin ustalığı ve güçlü temalarıyla, hem sanatsal hem de politik anlamda izleyicilere derin bir deneyim sunar. Tarihsel ve psikolojik dramalardan hoşlanan izleyiciler için mutlaka izlenmesi gereken bir film olarak öne çıkar.